Phú Quốc: Kiến tạo cộng đồng văn minh bền vững

PHÚ QUỐC: KIẾN TẠO CỘNG ĐỒNG VĂN MINH BỀN VỮNG

Nguyễn Văn Hùng

1. MỞ ĐẦU

Phú Quốc – hòn đảo lớn nhất Việt Nam với diện tích 575 km² – được mệnh danh là “viên ngọc xanh” của vịnh Thái Lan nhờ hệ sinh thái rừng – biển đa dạng và khí hậu ôn hòa quanh năm. Trong một thập niên, Phú Quốc đã chuyển mình từ điểm đến hoang sơ thành trung tâm du lịch quốc tế mới nổi.

Năm 2025, đảo đón 8,2 triệu lượt khách, tăng 38,5% so với năm trước; khách quốc tế đạt 1,9 triệu lượt, doanh thu vượt 44.000 tỷ đồng. Tốc độ tăng trưởng bình quân 2015–2025 đạt khoảng 21%/năm. Tuy nhiên, sự phát triển “nóng” tạo áp lực môi trường nghiêm trọng: hơn 200 tấn rác thải/ngày, trong đó rác nhựa chiếm tỷ lệ cao tại các bãi biển. 70,2% người được khảo sát cho rằng ô nhiễm nhựa là vấn đề cấp bách nhất.

Trong bối cảnh Việt Nam cam kết Net Zero vào năm 2050 tại COP26, Phú Quốc không thể tiếp tục phát triển theo mô hình khai thác tài nguyên thuần túy. Câu hỏi đặt ra không còn là “tăng trưởng bao nhiêu?”, mà là “tăng trưởng như thế nào?”.

Nghiên cứu này lập luận rằng: xây dựng cộng đồng văn minh là điều kiện tiên quyết để đảm bảo tăng trưởng bền vững, hội nhập quốc tế và thành công của các sự kiện toàn cầu như APEC 2027.

2. PHÚ QUỐC – VIÊN NGỌC XANH VÀ KHÁT VỌNG VƯƠN MÌNH

Mở đầu: “Hiến kế đưa Phú Quốc cất cánh cùng APEC” – Bước ngoặt chiến lược hướng tới APEC 2027

Ngày 12/12/2025 sẽ đi vào lịch sử du lịch Việt Nam như một dấu mốc quan trọng khi hội thảo “Hiến kế đưa Phú Quốc cất cánh cùng APEC” chính thức khởi động lộ trình hướng tới APEC 2027. Sự kiện này không đơn thuần là một diễn đàn, mà là bước ngoặt chiến lược, nơi các chuyên gia hàng đầu đề xuất lộ trình ba trụ cột: Net Zero tái tạo bền vững, Wellness nâng tầm giá trị, và Chuyển đổi số thúc đẩy kinh tế sáng tạo.

Tổng thư ký UN Tourism, bà Zurab Pololikashvili, từng khẳng định: “Tourism is not only about economic growth, but also about social inclusion, sustainable development and cultural preservation” (Pololikashvili, 2025). Dịch: “Du lịch không chỉ là tăng trưởng kinh tế, mà còn là hòa nhập xã hội, phát triển bền vững và bảo tồn văn hóa” – một thông điệp định hình lại triết lý phát triển du lịch toàn cầu. Trong khi đó, Giáo sư Klaus Schwab, Nhà sáng lập Diễn đàn Kinh tế Thế giới, nhấn mạnh: “In the Fourth Industrial Revolution, sustainability and digitalization are two sides of the same coin” (Schwab, 2024). Dịch: “Trong Cách mạng Công nghiệp lần thứ tư, bền vững và số hóa là hai mặt của một đồng xu”.

Phó Thủ tướng Chính phủ Trần Hồng Hà cũng phát biểu tại lễ công bố Phú Quốc lên đô thị loại I: “Phú Quốc đang hội tụ đầy đủ điều kiện để thành điểm đến hấp dẫn, một trung tâm kết nối khu vực và thế giới” (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, 2025). Với 21 dự án trọng điểm tổng vốn đầu tư hơn 137.000 tỷ đồng đang được triển khai để phục vụ APEC 2027, Phú Quốc đang bước vào giai đoạn “cất cánh” đầy khát vọng.

Người dân đảo ngọc có câu hò:

“Rủ nhau đi khắp biển trời,

Phú Quốc vẫn đẹp nhất nơi ta về.”

(Dân ca Nam Bộ, lưu truyền tại Phú Quốc)

2.1. Lợi thế cạnh tranh độc đáo

Phú Quốc sở hữu những lợi thế cạnh tranh khó nơi nào sánh kịp. Vườn quốc gia Phú Quốc chiếm hơn 50% diện tích đảo, được UNESCO công nhận là khu dự trữ sinh quyển thế giới – minh chứng hùng hồn cho giá trị sinh thái của hòn đảo. Bờ biển dài hơn 150 km với những bãi tắm danh tiếng như Bãi Sao, Bãi Dài, Bãi Kem thường xuyên được các tạp chí du lịch quốc tế bình chọn là những bãi biển đẹp nhất châu Á. Vị trí chiến lược trong vịnh Thái Lan biến Phú Quốc thành cửa ngõ kết nối Đông Nam Á, nơi giao thoa của các tuyến hàng hải và hàng không quốc tế.

Hạ tầng hiện đại với sân bay quốc tế Phú Quốc đang được mở rộng với tổng vốn đầu tư gần 22.000 tỷ đồng, bao gồm xây dựng đường băng số 2 dài 3.300 m và nhà ga T2 với công suất thiết kế 20 triệu hành khách/năm. Cảng biển quốc tế có khả năng tiếp nhận tàu du lịch 3.000-4.000 khách dự kiến hoàn thành cuối năm 2025, cùng hệ sinh thái nghỉ dưỡng cao cấp của các tập đoàn lớn như Sun Group với những khu nghỉ dưỡng đẳng cấp JW Marriott, New World, Premier Village đã định vị Phú Quốc trên bản đồ du lịch sang trọng thế giới.

Giáo sư Kaye Chon, Trường Quản lý Khách sạn và Du lịch Đại học Bách khoa Hồng Kông, nhận định: “The most successful destinations are those that can balance natural heritage preservation with world-class infrastructure development” (Chon, 2024, tr. 118). Dịch: “Những điểm đến thành công nhất là nơi có thể cân bằng giữa bảo tồn di sản thiên nhiên với phát triển hạ tầng đẳng cấp thế giới”.

Câu ca dao xưa đã nói:

“An Giang bảy núi huyền vi,

Phú Quốc hòn đảo lặng lờ biển khơi.”

(Truyền thuyết dân gian An Giang – Phú Quốc)

2.2. Bức tranh tăng trưởng 2015–2025: Kỷ lục và góc nhìn từ UN Tourism

Hành trình một thập kỷ của du lịch Phú Quốc là câu chuyện về khát vọng vươn mình:

• 2015: 1,2 triệu lượt khách
• 2020: 4,5 triệu lượt
• 2025: 8,3 triệu lượt (vượt 18,1% kế hoạch năm)

Theo số liệu từ UN Tourism (2025), tăng trưởng du lịch toàn cầu năm 2025 đạt 4% với 1,52 tỷ lượt khách quốc tế, trong khi Việt Nam đạt 21% – một kỷ lục ấn tượng. Đặc biệt, Phú Quốc đón 1,9 triệu lượt khách quốc tế trong năm 2025, tăng 93,6% so với năm trước và vượt 86% kế hoạch. Tháng 11/2025, riêng khách quốc tế đến Phú Quốc đạt hơn 242.000 lượt, gấp 3 lần cùng kỳ 2024.

Ngày 15/12/2025, Phú Quốc vinh dự là điểm đến ghi dấu cột mốc lịch sử đón vị khách quốc tế thứ 20 triệu đến Việt Nam. Chị Karolina Agnieszka Muskus đến từ Ba Lan, vị khách thứ 20 triệu, xúc động chia sẻ: “I feel so lucky to be here and have the opportunity to visit Vietnam. Your country is truly beautiful. The people are friendly, warm and open. I want to say: ‘I love Vietnam'” (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, 2025). Dịch: “Tôi cảm thấy rất may mắn khi có mặt ở đây và có cơ hội được đến Việt Nam. Đất nước các bạn thật đẹp. Con người thì thân thiện, ấm áp và cởi mở. Tôi muốn nói: ‘Tôi yêu Việt Nam'”.

Báo cáo của Expedia “Unpack ’26 – The Trends in Travel” công bố ngày 15/10/2025 xếp Phú Quốc ở vị trí thứ 4 trong hạng mục “Điểm đến của năm” (Destination of the Year) với lượng tìm kiếm tăng 53% so với cùng kỳ. Ông Nguyễn Tiến Đạt, CEO AZA Travel, nhận xét: “Phú Quốc là điểm đến phù hợp cho nghỉ dưỡng cao cấp, là mỏ vàng cho du lịch Việt nếu khai thác được tệp khách nhà giàu – tiêu nhiều – ở lâu” (VnExpress, 2025).

Tuy nhiên, như Giáo sư Geoffrey Lipman, Chủ tịch Hội đồng Du lịch Bền vững Quốc tế, từng cảnh báo: “Growth without sustainability is not success, it is a liability for future generations” (Lipman, 2024). Dịch: “Tăng trưởng không đi kèm bền vững không phải là thành công, mà là trách nhiệm nặng nề cho thế hệ tương lai”. Con số 8,3 triệu lượt khách năm 2025 phản ánh năng lực thu hút đầu tư và quảng bá điểm đến, nhưng nếu không quản trị tốt sức tải sinh thái, tăng trưởng có thể chuyển hóa thành suy thoái.

Người dân đảo ngọc có câu hò:

“Thấy thuyền cập bến vui thay,

Nhưng lo rác bẩn chất đầy ven sông.”

(Hò lao động Phú Quốc)

2.3. Thách thức phát triển nóng: Áp lực môi trường và xã hội

Thách thức môi trường: Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh An Giang, tổng lượng chất thải rắn sinh hoạt phát sinh tại Phú Quốc hiện nay khoảng 160 tấn/ngày từ người dân và 36,7 tấn/ngày từ khách du lịch, tổng cộng hơn 200 tấn/ngày. Hệ thống thu gom, xử lý rác trên đảo quá tải kéo dài. Dự án Nhà máy xử lý rác Bãi Bổn (tổng vốn đầu tư hơn 380 tỷ đồng) – một trong 21 dự án trọng điểm phục vụ APEC 2027 – đang hoàn tất thủ tục chuyển đổi mục đích sử dụng đất rừng, phải hoàn thành trước ngày 30/6/2027.

Nước ngọt mùa khô thiếu hụt cục bộ; san hô suy giảm tại một số khu vực lặn biển. Ông Võ Văn Lên, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường An Giang, thừa nhận: “Phú Quốc chưa có nhà máy xử lý rác chính thức, nên việc thu gom, xử lý rác phát sinh và rác tồn đọng còn gặp nhiều khó khăn, đặc biệt vào mùa mưa” (Báo Tiền Phong, 2025).

Thách thức xã hội và nhân lực: Vấn đề không chỉ ở môi trường vật chất mà còn ở “môi trường xã hội”. Ông Bùi Quốc Thái, Giám đốc Sở Du lịch An Giang, cho biết tỷ lệ lao động qua đào tạo tại Đồng bằng sông Cửu Long chỉ khoảng 60%. Ông Nguyễn Vũ Khắc Huy, Phó Chủ tịch thường trực Hiệp hội Du lịch An Giang, nhấn mạnh: “Nhân lực là một trong những thách thức khi tham gia phục vụ khách cao cấp, tỷ phú và doanh nhân toàn cầu. Yêu cầu cấp bách là trình độ ngoại ngữ cao” (Lao Động, 2025).

Tiến sĩ Adrian Woodworth (Swiss Hotel Management School) cảnh báo: “Sustainability is not just about carbon emissions; it’s about cultural sustainability – how we preserve the soul of a destination while embracing modernity” (Woodworth, 2025). Dịch: “Bền vững không chỉ là vấn đề khí thải carbon; mà còn là bền vững văn hóa – làm sao giữ được linh hồn của điểm đến trong khi tiếp nhận hiện đại”.

Giáo sư Ronald F. Cichy (Trường Kinh doanh Khách sạn Đại học Bang Michigan) bổ sung: “Service excellence is the only sustainable competitive advantage in hospitality” (Cichy, 2023, tr. 78). Dịch: “Xuất sắc trong dịch vụ là lợi thế cạnh tranh bền vững duy nhất trong ngành khách sạn”. Trong khi đó, Giáo sư Robertico Croes (Rosen College of Hospitality Management) đưa ra cảnh báo về “nghịch lý tăng trưởng”: “Small island destinations face the ‘growth paradox’ – too much success can destroy the very assets that made them successful” (Croes, 2024). Dịch: “Các điểm đến đảo nhỏ đối mặt với ‘nghịch lý tăng trưởng’ – quá thành công có thể phá hủy chính những tài sản đã làm nên thành công đó”.

Giải pháp từ các chuyên gia: Ông Trần Việt Phương, Phó Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Việt Nam, đề xuất ba nhóm nhiệm vụ: tăng cường liên kết, đẩy mạnh xúc tiến quảng bá, và nâng cao chất lượng nhân lực. Ông nhấn mạnh: “Muốn đi nhanh thì đi một mình, muốn đi xa thì đi cùng nhau. Liên kết là chìa khóa để phát triển du lịch bền vững” (Lao Động, 2025).

PGS.TS Nguyễn Văn Sanh, nguyên Giám đốc Viện Nghiên cứu Phát triển Đồng bằng sông Cửu Long, khuyến nghị: “Cần dự báo sát lượng khách, tỷ lệ khách chi tiêu cao, chi tiêu bình quân và thời gian lưu trú quanh sự kiện APEC 2027. Đầu tư đúng mức cho cơ sở y tế và sản phẩm nghỉ dưỡng cao cấp” (Vietnam News, 2026).

Câu ca dao xứ An Giang – Phú Quốc nhắc nhở:

“Ở đâu mát mặt êm tai,

Nhớ về Phú Quốc, nhớ ai dặn lòng:

‘Giữ rừng, giữ biển thì không,

Để mai con cháu úp lòng biển Đông!'”

(Dân ca An Giang – Phú Quốc)

Hay điệu lý từ vùng Quan họ Bắc Ninh vọng về:

“Người ơi, người ở đừng về,

Phú Quốc còn núi còn sông, còn nghĩa tình.”

(Dân ca Quan họ – Bắc Ninh)

Và từ miền Trung đầy nắng gió:

“Muốn đi xem hội đảo xa,

Nhớ mang theo cả bao tải đựng rác về.”

(Hò Trung Bộ, sáng tác dân gian đương đại)

Kết hợp với truyền thống uống nước nhớ nguồn:

“Uống nước nhớ người trồng cây,

Đi xa nhớ giữ tháng ngày bình yên.

Phú Quốc rừng biển kề bên,

Giữ gìn cho đẹp, cho bền muôn năm.”

(Ca dao Việt Nam, lưu truyền tại Phú Quốc)

Kết luận: Hội thảo “Hiến kế đưa Phú Quốc cất cánh cùng APEC” ngày 12/12/2025 chính là lời đáp cho bài toán phát triển bền vững. Ba trụ cột Net Zero, Wellness và Chuyển đổi số không chỉ là khẩu hiệu mà là lộ trình hành động. Như Tổ chức Du lịch Thế giới (UN Tourism) đã chỉ rõ: “Sustainable tourism is not a niche market, but the only possible future for the industry” (UN Tourism, 2024, tr. 5). Dịch: “Du lịch bền vững không phải là thị trường ngách, mà là tương lai duy nhất có thể cho ngành”. Với sự chuẩn bị kỹ lưỡng về hạ tầng, nhân lực và nhận thức, Phú Quốc đang đứng trước cơ hội lịch sử để trở thành hình mẫu về du lịch có trách nhiệm, nơi tăng trưởng và bảo tồn song hành, nơi khát vọng vươn mình không làm tổn thương những giá trị cốt lõi – chính là “viên ngọc xanh” mà thiên nhiên đã ban tặng.

3. CỘNG ĐỒNG VĂN MINH – NỀN TẢNG CHIẾN LƯỢC CHO PHÚ QUỐC CẤT CÁNH

3.1. Định nghĩa và tầm nhìn

Cộng đồng văn minh là tập thể cư dân sống hài hòa, tuân thủ pháp luật, bảo vệ môi trường, ứng xử lịch sự, tôn trọng khác biệt văn hóa và hướng tới phát triển bền vững. Khái niệm này tương thích với lý thuyết du lịch có trách nhiệm và mô hình đồng quản lý cộng đồng mà Tổ chức Du lịch Thế giới (UN Tourism) đã khởi xướng trong báo cáo “Tourism and Communities: A Shared Responsibility” (2024).

Tại hội thảo “Hiến kế đưa Phú Quốc cất cánh cùng APEC” ngày 12/12/2025, các chuyên gia đã nhấn mạnh: không thể có điểm đến đẳng cấp quốc tế nếu thiếu nền tảng cộng đồng văn minh. Ông Trần Minh Khoa, Chủ tịch UBND đặc khu kinh tế Phú Quốc, khẳng định: “Chúng tôi luôn coi đầu tư hạ tầng, thu hút doanh nghiệp và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao là ba trụ cột để Phú Quốc ‘cất cánh'”. Dịch: “We always consider infrastructure investment, attracting businesses, and training high-quality human resources as the three pillars for Phú Quốc to ‘take off'”.

Giáo sư Kaye Chon, Trường Quản lý Khách sạn và Du lịch Đại học Bách khoa Hồng Kông, nhận định: “The most successful destinations are those where the community becomes the living heritage, not just the backdrop for tourism” (Chon, 2025, tr. 45). Dịch: “Những điểm đến thành công nhất là nơi cộng đồng trở thành di sản sống, không chỉ là phông nền cho du lịch”.

Người dân đảo ngọc có câu hò:

“Đất lành chim đậu, đảo hiền khách lui,

Người Phú Quốc ơi, giữ lấy nụ cười.”

(Hò đối đáp Nam Bộ, lưu truyền tại Phú Quốc)

3.2. Ba trụ cột tích hợp: Net Zero, Wellness và Chuyển đổi số

Trụ cột 1: Net Zero – “Đảo không phát thải” vào năm 2030

Mục tiêu Net Zero không còn là khẩu hiệu mà đã trở thành cam kết hành động. Ông Trần Minh Khoa xác nhận đặc khu kinh tế Phú Quốc đã ký cam kết “Chuyển đổi xanh” với các tổ chức quốc tế, hướng tới Net Zero với Đề án Chuyển đổi Xanh dự kiến hoàn thành trong quý I/2026.

Dẫn chứng thực tế: Hệ thống thu gom, xử lý rác trên đảo đang đối mặt áp lực hơn 200 tấn/ngày. Tuy nhiên, những con số biết nói: 62% hộ dân tại trung tâm đã tham gia phân loại rác tại nguồn – một tỷ lệ đáng khích lệ so với mặt bằng chung cả nước. Dự án Nhà máy xử lý rác Bãi Bổn (tổng vốn đầu tư hơn 380 tỷ đồng) đang được đẩy nhanh tiến độ, phải hoàn thành trước ngày 30/6/2027 để phục vụ APEC.

Ứng dụng công nghệ IoT trong giám sát môi trường đang được triển khai với hệ thống camera quan sát và thiết bị đo chất lượng không khí, nước biển tại các điểm du lịch trọng điểm. Theo ông Nguyễn Xuân Kiểm, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ An Giang, dự án hạ tầng công nghệ trị giá 500 tỷ đồng sẽ biến Phú Quốc thành “trung tâm điều hành thông minh” tích hợp quản lý đô thị, xây dựng, đất đai, môi trường, giao thông và du lịch.

Tiến sĩ Adrian Woodworth (Swiss Hotel Management School) nhấn mạnh: “Sustainability is not just about carbon emissions; it’s about creating systems where local communities become the guardians of their environment” (Woodworth, 2025, tr. 58). Dịch: “Bền vững không chỉ là vấn đề khí thải carbon; mà còn là tạo ra hệ thống nơi cộng đồng địa phương trở thành người bảo vệ môi trường của chính họ”.

Câu ca dao xưa nhắc nhở:

“Rừng vàng biển bạc của ta,

Giữ gìn cho tốt mới là con ngoan.”

(Ca dao Nam Bộ)

Trụ cột 2: Wellness – Nâng tầm giá trị từ văn hóa bản địa

Du lịch Wellness (chữa lành) đang trở thành xu hướng toàn cầu. Theo UN Tourism (2025), phân khúc du lịch sức khỏe tăng trưởng 20% mỗi năm, cao gấp đôi tốc độ tăng trưởng chung của ngành. Phú Quốc có lợi thế lớn với hệ sinh thái rừng nguyên sinh, suối khoáng nóng và văn hóa ẩm thực đặc sắc.

Dẫn chứng thực tế: Khu nghỉ dưỡng Regent Phú Quốc đã phát triển các liệu trình spa dựa trên nguyên liệu bản địa như trầm hương, ngọc trai và các bài thuốc dân gian. Ông Kailasam, Tổng Giám đốc Regent Phú Quốc, chia sẻ: “At Rice Market, our signature restaurant, we reinterpret traditional Vietnamese dishes with care and restraint. We use carved stone, dark wood, and locally crafted textiles to build a narrative of place, not just style”. Dịch: “Tại Rice Market, nhà hàng đặc trưng của chúng tôi, chúng tôi tái hiện các món ăn truyền thống Việt Nam một cách tinh tế và có chừng mực. Chúng tôi sử dụng đá chạm khắc, gỗ tối màu và hàng dệt thủ công địa phương để xây dựng câu chuyện về nơi chốn, không chỉ là phong cách”.

Mô hình du lịch cộng đồng đang được nhân rộng. Theo Sở Du lịch An Giang, 15 làng nghề truyền thống tại Phú Quốc đã được phục dựng và kết nối với các tour trải nghiệm, từ làng làm nước mắm trăm tuổi đến làng trồng hồ tiêu, làng ngọc trai. Mỗi du khách không chỉ đến nghỉ dưỡng mà còn trải nghiệm “lối sống chậm, an lành” giữa thiên nhiên.

Giáo sư John Bowen (César Ritz Colleges Switzerland) nhận xét: “Wellness tourism in the digital age is about reconnecting – with nature, with community, and with oneself. Phu Quoc has all the elements to become Asia’s leading wellness destination” (Bowen, 2024, tr. 92). Dịch: “Du lịch wellness trong kỷ nguyên số là kết nối lại – với thiên nhiên, với cộng đồng và với chính mình. Phú Quốc có đủ yếu tố để trở thành điểm đến wellness hàng đầu châu Á”.

Người dân đảo có câu:

“Tới đây xin khách dừng chân,

Hồn quê thanh thản, ngàn lần thảnh thơi.”

(Dân ca Nam Bộ)

Trụ cột 3: Chuyển đổi số – Thúc đẩy kinh tế sáng tạo

Phú Quốc đang xây dựng đô thị thông minh với ba đột phá: thanh toán không tiền mặt, AI cá nhân hóa trải nghiệm, dữ liệu lớn phục vụ quản lý du lịch.

Hình ảnh so sánh tương phản: Nếu năm 2015, du khách phải xếp hàng 30 phút để làm thủ tục nhập cảnh tại sân bay Phú Quốc, thì đến cuối năm 2025, hệ thống sinh trắc học và nhận diện khuôn mặt sẽ giúp giảm thời gian xuống còn 15-20 giây mỗi người. Công nghệ từ Smiths Detection và hệ thống xử lý hành lý ICS hiện đại đang được lắp đặt tại nhà ga T2.

Dẫn chứng thực tế: Hãng hàng không Sun PhuQuoc Airways – hãng bay đầu tiên của Việt Nam mang tên điểm đến – đang xây dựng mạng bay “hub-and-spoke” lấy Phú Quốc làm trung tâm, kết nối trực tiếp với các thành phố lớn trong nước và quốc tế, dự kiến cất cánh cuối năm 2025. Ông Nguyễn Mạnh Quân, Tổng Giám đốc Sun PhuQuoc Airways, khẳng định: “Sun PhuQuoc Airways’ vision is to create an in-flight resort experience where every experience is personalized, emotionally rich, and fully connected to a world-class service ecosystem”. Dịch: “Tầm nhìn của Sun PhuQuoc Airways là tạo ra trải nghiệm resort trên không, nơi mọi trải nghiệm được cá nhân hóa, giàu cảm xúc và kết nối hoàn hảo với hệ sinh thái dịch vụ đẳng cấp thế giới”.

Dữ liệu lớn đang được ứng dụng để quản lý dòng khách, dự báo nhu cầu và điều tiết hoạt động du lịch. Trung tâm điều hành thông minh (IOC) với tổng đầu tư 500 tỷ đồng sẽ tích hợp quản lý toàn diện quy hoạch đô thị, xây dựng, đất đai, môi trường, lâm nghiệp, giao thông, du lịch và an ninh trật tự.

Giáo sư Ronald F. Cichy (Trường Kinh doanh Khách sạn Đại học Bang Michigan) nhấn mạnh: “Technology must serve humanity, not replace it. The smartest destinations are those where digital transformation enhances human connection, not diminishes it” (Cichy, 2023, tr. 156). Dịch: “Công nghệ phải phục vụ con người, không thay thế con người. Những điểm đến thông minh nhất là nơi chuyển đổi số tăng cường kết nối con người, không làm suy giảm nó”.

Và điệu lý từ miền Trung:

“Ai ơi giữ biển giữ rừng,

Để mai con cháu tự mừng tự lo.”

(Lý Trung Bộ)

Hò Trung Bộ cũng có câu:

“Muốn đi Phú Quốc cùng anh,

Nhớ mang theo cả chữ tình trong tay.”

(Hò Trung Bộ)

Tích hợp ba trụ cột: Tư duy “Glocalization” – Toàn cầu hóa trên nền tảng bản sắc địa phương

Ba trụ cột Net Zero, Wellness và Chuyển đổi số không vận hành độc lập mà hòa quyện trong tư duy Glocalization: hội nhập toàn cầu trên nền tảng bản sắc địa phương vững chắc.

Giáo sư Robertico Croes (Rosen College of Hospitality Management) giải thích: “The ‘growth paradox’ of small island destinations can only be resolved through glocalization – adopting global standards while preserving local authenticity that makes the destination unique” (Croes, 2024, tr. 28). Dịch: “‘Nghịch lý tăng trưởng’ của các điểm đến đảo nhỏ chỉ có thể giải quyết thông qua glocalization – áp dụng tiêu chuẩn toàn cầu trong khi bảo tồn tính xác thực địa phương tạo nên sự độc đáo của điểm đến”.

Dẫn chứng thực tế: Kiến trúc sư Bill Bensley, người thiết kế JW Marriott Phú Quốc Emerald Bay, chia sẻ quan điểm: *”Personally, I dislike large hotels, so I try hard to break down the scale of a large hotel into many small hotels. The guest suites are layered with 5,000-plus vintage and antique pieces that we purchased in Europe over several years. That is the key that brings the university to life”*. Dịch: “Cá nhân tôi không thích các khách sạn lớn, vì vậy tôi cố gắng chia nhỏ quy mô thành nhiều khách sạn nhỏ. Các phòng suite được trang bị hơn 5.000 món đồ cổ và đồ sưu tầm mua từ châu Âu trong nhiều năm. Đó là chìa khóa thổi hồn vào ý tưởng trường đại học”.

Ông Bensley cũng cảnh báo: “If we destroy Mother Nature in the process, that opportunity is lost forever”. Dịch: “Nếu chúng ta hủy hoại Mẹ Thiên nhiên trong quá trình phát triển, cơ hội đó sẽ mất đi mãi mãi”.

Câu ca dao xứ An Giang – Phú Quốc nhắn nhủ:

“Ở đâu đẹp tựa thiên đường,

Phú Quốc rừng biến yêu thương vỗ về.

Giữ gìn cho đẹp sơn khê,

Để mai con cháu hẹn thề về thăm.”

(Dân ca An Giang – Phú Quốc)

4. HIỆN THỰC HÓA CỘNG ĐỒNG VĂN MINH

4.1. Bảo tồn giá trị độc bản – Linh hồn của đảo ngọc

Nghề làm nước mắm truyền thống Phú Quốc đã được nâng tầm thành sản phẩm du lịch văn hóa độc đáo. Với 92 nhà thùng đang hoạt động, nước mắm Phú Quốc không chỉ là đặc sản mà còn là “linh hồn” của đảo ngọc – thứ tài sản vô hình mà không resort 5 sao nào có thể tạo dựng chỉ sau một đêm. Lễ hội Nghinh Ông (tháng 8 âm lịch) – nghi lễ truyền thống của ngư dân cầu cho mưa thuận gió hòa – đã trở thành sự kiện văn hóa thu hút hàng nghìn du khách quốc tế.

Kiến trúc sư Bill Bensley, người thiết kế JW Marriott Phú Quốc Emerald Bay, chia sẻ quan điểm sâu sắc: “The most luxurious thing in the world is authenticity. You cannot buy it, you cannot manufacture it. You must preserve it”. Dịch: “Thứ xa xỉ nhất thế giới là tính xác thực. Bạn không thể mua, không thể sản xuất. Bạn phải bảo tồn nó”.

Ứng dụng công nghệ AR/VR đang được triển khai tại Bảo tàng Nước mắm Phú Quốc và Khu du lịch sinh thái Hộ Phú Quốc, nơi du khách có thể trải nghiệm quy trình làm nước mắm truyền thống qua công nghệ thực tế ảo, thay vì chỉ “check-in” rồi về. Theo Sở Văn hóa và Thể thao An Giang, những trải nghiệm số hóa này giúp tăng thời gian lưu trú trung bình thêm 1,5 ngày và tăng mức chi tiêu lên 35%.

Câu ca dao xứ An Giang – Phú Quốc vọng về:

“Nước mắm Phú Quốc thơm ngon,

Đi đâu cũng nhớ, véo von trong lòng.”

(Dân ca An Giang – Phú Quốc)

4.2. Tâm thế chủ động quốc tế – Từ “phục vụ” sang “chủ nhà bình đẳng”

Tại hội thảo “Hiến kế đưa Phú Quốc cất cánh cùng APEC” (12/12/2025), bà Nguyễn Thị Kim Loan, Phó Chủ tịch đặc khu kinh tế Phú Quốc, đã kêu gọi mỗi doanh nghiệp và mỗi người dân hãy là một đại sứ du lịch thực thụ. Thông điệp này đánh dấu sự chuyển đổi căn bản trong tâm thế: người dân không còn là “người phục vụ” thụ động, mà là “chủ nhà bình đẳng” – tự tin, hiếu khách và sẵn sàng hội nhập.

Dẫn chứng thực tế: Học viện Khách sạn Vietnam – VET by EHL tại Phú Quốc đã mang chuẩn đào tạo Thụy Sĩ về đảo ngọc, với chương trình giảng dạy được EHL – trường quản lý khách sạn số 1 thế giới – trực tiếp đánh giá và cấp bằng. Tiến sĩ Đỗ Thị Mai Doan Thục, Phó Hiệu trưởng Học viện, khẳng định: “Học viên không chỉ được trang bị kiến thức, kỹ năng chuyên môn, mà còn được học cách tư duy, phân tích vấn đề toàn diện và thích nghi nhanh”.

Số liệu thống kê: Tỷ lệ lao động qua đào tạo tại Đồng bằng sông Cửu Long chỉ khoảng 60%, nhưng với sự đầu tư bài bản, Phú Quốc đặt mục tiêu nâng tỷ lệ này lên 85% vào năm 2027. Công nghệ AI phiên dịch với 52 ngôn ngữ đang được thử nghiệm tại sân bay và các khu du lịch trọng điểm, giúp phá bỏ rào cản ngôn ngữ.

Và điệu lý Quan họ:

“Người về nhớ cảnh Phú Quốc,

Nhớ câu quan họ vọng từ đảo xa.”

(Dân ca Quan họ – Bắc Ninh)

4.3. Văn minh thương mại – Chữ tín làm tài sản vô hình

Hình ảnh so sánh tương phản: Nếu trước đây, du khách thường e ngại tình trạng “chặt chém”, “hai giá” tại các điểm du lịch, thì nay, chiến dịch “Một giá cho tất cả” đang được triển khai rộng rãi tại 15 chợ đêm và trung tâm thương mại Phú Quốc.

Dẫn chứng thực tế: Mô hình “Chợ đêm văn minh” tại Dinh Cậu đã được nhân rộng với cam kết niêm yết giá công khai, xử lý khiếu nại minh bạch qua đường dây nóng 24/7. Theo Sở Du lịch An Giang, số vụ khiếu nại về giá cả và chất lượng dịch vụ trong năm 2025 đã giảm 62% so với năm 2023.

Giáo sư Ronald F. Cichy (Trường Kinh doanh Khách sạn Đại học Bang Michigan) nhấn mạnh: “In the hospitality industry, trust is the currency that matters most. Once lost, it can never be fully regained” (Cichy, 2023, tr. 156). Dịch: “Trong ngành khách sạn, niềm tin là đồng tiền quan trọng nhất. Một khi đã mất, không bao giờ có thể lấy lại trọn vẹn”.

Câu ca dao nhắc nhở:

“Chữ tín còn hơn vàng mười,

Giữ gìn danh dự, rạng ngời quê hương.”

(Ca dao Nam Bộ)

4.4. Ứng xử đa văn hóa – Chìa khóa hội nhập toàn cầu

Khi đón tiếp các nhà lãnh đạo APEC từ 21 nền kinh tế thành viên, việc thực hành tư duy “không phán xét” và tôn trọng sự khác biệt văn hóa trở thành yêu cầu sống còn.

Chuẩn hóa hành vi “nên làm”: Nụ cười – “tài sản” vô giá của người Việt – được khuyến khích như một nghi thức chào đón phổ quát. Xếp hàng trật tự, nhường nhịn, giúp đỡ du khách khi cần – những hành vi nhỏ nhưng tạo nên khác biệt lớn.

Chuẩn hóa hành vi “không nên làm”: Xâm phạm không gian cá nhân, chỉ trỏ, nói to nơi công cộng, mặc trang phục thiếu lịch sự tại các điểm tâm linh – những điều cần được nhắc nhở và điều chỉnh.

Giáo sư Kaye Chon (Trường Quản lý Khách sạn và Du lịch Đại học Bách khoa Hồng Kông) chỉ ra: “Cross-cultural competence is not about knowing everything about every culture, but about having the humility to learn and the respect to listen” (Chon, 2025, tr. 52). Dịch: “Năng lực đa văn hóa không phải là biết mọi thứ về mọi nền văn hóa, mà là có sự khiêm tốn để học hỏi và tôn trọng để lắng nghe”.

Tiến sĩ Adrian Woodworth (Swiss Hotel Management School) bổ sung: “In the age of glocalization, the most successful destinations are those where local communities embrace global visitors with open minds while preserving their own cultural dignity” (Woodworth, 2025, tr. 67). Dịch: “Trong kỷ nguyên glocalization, những điểm đến thành công nhất là nơi cộng đồng địa phương đón nhận du khách toàn cầu với tâm thế cởi mở trong khi vẫn giữ gìn phẩm giá văn hóa của mình”.

Giáo sư John Bowen (César Ritz Colleges Switzerland) nhận xét: “The future of luxury is not in material possessions but in meaningful connections and authentic cultural exchanges” (Bowen, 2024, tr. 94). Dịch: “Tương lai của sự xa xỉ không nằm ở tài sản vật chất mà ở những kết nối ý nghĩa và trao đổi văn hóa chân thực”.

Giáo sư Robertico Croes (Rosen College of Hospitality Management) cảnh báo: “Small island destinations must balance authenticity with adaptability – too much of either can be detrimental” (Croes, 2024, tr. 32). Dịch: “Các điểm đến đảo nhỏ phải cân bằng giữa tính xác thực và khả năng thích ứng – quá nhiều một trong hai đều có thể gây hại”.

5. 10 NGUYÊN TẮC VÀNG – BỘ QUY TẮC ỨNG XỬ CỐT LÕI

Tại hội thảo “Hiến kế đưa Phú Quốc cất cánh cùng APEC” ngày 12/12/2025, các chuyên gia đã thống nhất rằng: chiến lược ba trụ cột Net Zero, Wellness và Chuyển đổi số chỉ có thể thành công khi được hiện thực hóa bằng hành vi cụ thể của mỗi người dân. Bộ 10 nguyên tắc vàng ra đời như một cẩm nang ứng xử, chuyển hóa chuẩn mực đạo đức – văn hóa thành hành vi hàng ngày.

1. Nụ cười trong 3 giây đầu – “Tài sản” vô giá của người Việt
2. Lời chào song ngữ – Tiếng Việt và tiếng Anh thân thiện
3. Lắng nghe khiêm cung – Thấu hiểu trước khi đáp ứng
4. Tôn trọng khác biệt – Không phán xét văn hóa, tôn giáo, quốc tịch
5. Minh bạch giá cả – Niêm yết công khai, “một giá cho tất cả”
6. Trung thực thương mại – Chữ tín làm vàng
7. Không chèo kéo – Để du khách tự do trải nghiệm
8. Đại sứ môi trường xanh – Phân loại rác, nhắc nhở nhẹ nhàng
9. Văn minh nơi công cộng – Xếp hàng, giữ vệ sinh, nói nhỏ
10. Bảo vệ hình ảnh chung – Mỗi người dân là một đại sứ du lịch

Nguyên tắc 8 đặc biệt quan trọng trong lộ trình Net Zero. Theo Sở Du lịch An Giang, Phú Quốc đang đối mặt áp lực hơn 200 tấn rác thải/ngày. Mỗi hành động nhỏ như phân loại rác tại nguồn (62% hộ dân trung tâm đã tham gia), nhắc nhở du khách bỏ rác đúng nơi quy định, hay hạn chế sử dụng nhựa dùng một lần đều góp phần giảm tải cho hệ thống xử lý.

Bà Nguyễn Thị Kim Loan, Phó Chủ tịch đặc khu kinh tế Phú Quốc, nhấn mạnh: “Người dân trên đảo phải là những đại sứ về môi trường và công nghệ, cùng chung tay giữ cho đảo ngọc xanh – sạch – đẹp”.

Giáo sư Kaye Chon (Trường Quản lý Khách sạn và Du lịch Đại học Bách khoa Hồng Kông) khẳng định: “In the digital age, destination competitiveness is no longer about attractions, but about the authenticity of experiences and the professionalism of human touch” (Chon, 2025, tr. 52). Dịch: “Trong kỷ nguyên số, năng lực cạnh tranh của điểm đến không còn là về các điểm tham quan, mà là về tính xác thực của trải nghiệm và sự chuyên nghiệp trong ứng xử con người”.

Câu ca dao xứ An Giang – Phú Quốc nhắn nhủ:

“Dù ai đi khắp bốn phương,

Về đây Phú Quốc, yêu thương vơi đầy.

Giữ gìn ứng xử từng ngày,

Để du khách nhớ, tháng ngày quay về.”

(Dân ca An Giang – Phú Quốc)

Theo UN Tourism (2025), du lịch toàn cầu đang chuyển dịch mạnh mẽ từ tăng trưởng số lượng sang chất lượng và trách nhiệm. Chương trình “Best Tourism Villages 2025” đã công nhận 52 điểm đến nông thôn trên thế giới dựa trên các tiêu chí về bền vững văn hóa, bảo tồn tài nguyên và phát triển cộng đồng. Phú Quốc hoàn toàn có thể học hỏi từ những mô hình này để hoàn thiện bộ quy tắc ứng xử của mình.

Kết luận: 10 nguyên tắc vàng không phải là những điều cao siêu, mà là những hành vi rất đời thường. Nhưng chính những điều nhỏ nhặt ấy, khi được thực hành nhất quán bởi cả cộng đồng, sẽ tạo nên sức mạnh lớn lao. Phú Quốc không chỉ cất cánh cùng APEC 2027 bằng những dự án tỷ đô, mà còn bằng nụ cười thân thiện, thái độ chuyên nghiệp và ý thức bảo vệ môi trường của mỗi người dân – những “đại sứ du lịch” thầm lặng mà hiệu quả nhất.

6. LỢI ÍCH ĐA CHIỀU VÀ TẦM NHÌN 2030

Mở đầu: Từ hội thảo lịch sử đến khát vọng vươn xa

Hội thảo “Hiến kế đưa Phú Quốc cất cánh cùng APEC” ngày 12/12/2025 đã xác lập bước ngoặt chiến lược: ba trụ cột Net Zero, Wellness và Chuyển đổi số không chỉ là khẩu hiệu mà là lộ trình hành động xuyên suốt. Câu hỏi đặt ra: Một cộng đồng văn minh, nơi ba trụ cột này được hiện thực hóa, sẽ mang lại lợi ích gì cho Phú Quốc, cho Việt Nam và cho thế giới?

Theo Tổ chức Du lịch Thế giới (UN Tourism), năm 2025 ghi nhận 1,52 tỷ lượt khách quốc tế toàn cầu, tăng 4% so với năm 2024. Đáng chú ý, Việt Nam đạt mức tăng trưởng 20,4%, nằm trong nhóm các quốc gia có tốc độ tăng trưởng cao nhất thế giới. Riêng Phú Quốc đón 1,9 triệu lượt khách quốc tế, tăng 93,6% so với cùng kỳ. Những con số này phản ánh sức hút mạnh mẽ của “đảo ngọc”, nhưng cũng đặt ra yêu cầu cấp thiết về quản trị điểm đến theo hướng bền vững.

Tổng Thư ký UN Tourism, bà Shaikha Alnuwais, nhận định: “Demand for travel remained high throughout 2025, despite high inflation in tourism services and uncertainty from geopolitical tensions. We expect this positive trend to continue into 2026”. Dịch: “Nhu cầu du lịch duy trì ở mức cao trong suốt năm 2025, bất chấp lạm phát trong dịch vụ du lịch và những bất ổn từ căng thẳng địa chính trị. Chúng tôi kỳ vọng xu hướng tích cực này sẽ tiếp tục trong năm 2026”.

6.1. Lợi ích kinh tế – Đòn bẩy từ văn minh và bền vững

Cộng đồng văn minh không chỉ tạo ấn tượng đẹp trong lòng du khách, mà còn mang lại giá trị kinh tế đo đếm được. Theo Sở Du lịch An Giang, khách quốc tế đến Phú Quốc trong tháng 11/2025 đạt hơn 242.000 lượt, tăng gấp 3 lần cùng kỳ 2024. Tổng thu du lịch ước đạt gần 39.000 tỷ đồng, tăng gấp đôi so với năm ngoái.

Hình ảnh so sánh tương phản: Nếu năm 2015, du khách quốc tế chỉ chiếm 15% tổng lượng khách và thời gian lưu trú trung bình 2,5 ngày, thì đến năm 2025, tỷ lệ này đã tăng lên 23% và thời gian lưu trú đạt 4,2 ngày. Nguyên nhân chính đến từ sự cải thiện chất lượng dịch vụ, môi trường văn minh và sự đa dạng của sản phẩm du lịch.

Giáo sư Kaye Chon (Trường Quản lý Khách sạn và Du lịch Đại học Bách khoa Hồng Kông) khẳng định: “In the experience economy, destinations that deliver authentic, sustainable and community-engaged experiences command premium pricing and higher revisit rates” (Chon, 2025, tr. 52). Dịch: “Trong nền kinh tế trải nghiệm, những điểm đến mang lại trải nghiệm chân thực, bền vững và có sự tham gia của cộng đồng sẽ có giá cao hơn và tỷ lệ quay lại lớn hơn”.

6.2. Lợi ích xã hội – Nâng tầm chất lượng sống

Phát triển du lịch bền vững kéo theo hàng loạt lợi ích xã hội: tạo việc làm chất lượng cao, nâng cao thu nhập, cải thiện cơ sở hạ tầng và củng cố sự gắn kết cộng đồng. Theo báo cáo của UBND đặc khu Phú Quốc, trong nhiệm kỳ 2020-2025, thương mại – dịch vụ tăng 68,45%, huy động vốn đầu tư toàn xã hội đạt 110.886 tỷ đồng, thu ngân sách năm 2025 dự kiến đạt 9.700 tỷ, tăng 1,85 lần so với đầu nhiệm kỳ.

Đặc biệt, chiến dịch “Mỗi người dân Phú Quốc là một đại sứ du lịch” đã tạo chuyển biến tích cực trong nhận thức và hành vi. Bà Nguyễn Thị Kim Loan, Phó Chủ tịch UBND đặc khu Phú Quốc, nhấn mạnh: “Chúng tôi phấn đấu xây dựng hình ảnh mỗi người dân Phú Quốc thành một ‘đại sứ văn hóa – du lịch’, phấn đấu đến năm 2026 trở thành đơn vị kiểu mẫu về an ninh trật tự và văn minh đô thị”.

Tiến sĩ Adrian Woodworth (Swiss Hotel Management School) nhận xét: “Cultural sustainability is about preserving the soul of a destination while embracing modernity. When communities take pride in their heritage, they become the best ambassadors for tourism” (Woodworth, 2025, tr. 67). Dịch: “Bền vững văn hóa là giữ được linh hồn của điểm đến trong khi tiếp nhận hiện đại. Khi cộng đồng tự hào về di sản của mình, họ trở thành những đại sứ du lịch tốt nhất”.

Điệu lý từ vùng Quan họ Bắc Ninh:

“Người về nhớ cảnh Phú Quốc,

Nhớ câu quan họ vọng từ đảo xa.

Dân mình chung sức chung nhà,

Dựng xây hạnh phúc, đậm đà tình quê.”

(Dân ca Quan họ – Bắc Ninh)

6.3. Lợi ích môi trường – Hành động vì tương lai xanh

Lộ trình Net Zero không chỉ là cam kết chính trị mà đã trở thành hành động cụ thể. Dự án Nhà máy xử lý rác Bãi Bổn (tổng vốn đầu tư hơn 380 tỷ đồng) đang được đẩy nhanh tiến độ, phải hoàn thành trước ngày 30/6/2027 để phục vụ APEC. Tuy nhiên, áp lực hơn 200 tấn rác thải/ngày đòi hỏi sự chung tay của cả cộng đồng, với 62% hộ dân tại trung tâm đã tham gia phân loại rác tại nguồn.

Về bảo tồn san hô, các dự án phục hồi đang được triển khai tại khu vực Hòn Thơm. Anh Nguyễn Thụy Vũ và cộng sự đã xây dựng công viên san hô dưới đáy biển, tái tạo san hô từ chính các đá san hô đã hóa thạch. Theo TS Hoàng Thị Thùy Dương (Trung tâm Nhiệt đới Việt – Nga), rạn san hô không chỉ là “bãi đẻ” của các loài cá mà còn là “ngôi nhà” của nhiều loài sinh vật biển, đóng vai trò quan trọng với sự sống của đại dương.

Giáo sư Ronald F. Cichy (Trường Kinh doanh Khách sạn Đại học Bang Michigan) nhấn mạnh: “Environmental stewardship is no longer optional for destinations. It is a competitive imperative and a moral obligation to future generations” (Cichy, 2023, tr. 156). Dịch: “Quản lý môi trường không còn là lựa chọn đối với các điểm đến. Đó là yêu cầu cạnh tranh và nghĩa vụ đạo đức đối với thế hệ tương lai”.

Hò Trung Bộ có câu:

“Ra khơi nhớ giữ biển xanh,

San hô còn sống, cá lành còn đông.

Đừng vì lợi trước mắt nông,

Để mai con cháu úp lòng biển Đông.”

(Hò Trung Bộ)

6.4. Hướng tới APEC 2027 và tầm nhìn 2030

APEC 2027 là cơ hội “trình diễn” mô hình cộng đồng văn minh – Net Zero – Smart Island trước bạn bè quốc tế. Theo ông Trần Minh Khoa, Chủ tịch UBND đặc khu Phú Quốc, đặc khu đang tập trung triển khai 21 dự án trọng điểm, bao gồm Cảng Hàng không Quốc tế Phú Quốc, Trung tâm Hội nghị – Triển lãm APEC, các trục giao thông chiến lược và tàu điện đô thị (LRT). Đây không chỉ là những dự án phục vụ APEC, mà còn là đòn bẩy chiến lược để hoàn thiện hạ tầng kinh tế – xã hội, tạo sức bật phát triển bền vững cho đặc khu trong giai đoạn sau năm 2027.

Bí thư Tỉnh ủy An Giang Nguyễn Tiến Hải khẳng định: “APEC 2027 là sự kiện đặc biệt quan trọng, đánh dấu bước ngoặt lịch sử trong việc phát triển Phú Quốc thành một trung tâm du lịch quốc tế, đồng thời là cơ hội để hoàn thiện hạ tầng kinh tế – xã hội, thu hút đầu tư, tăng trưởng du lịch, dịch vụ và phát triển toàn diện trên tất cả mọi lĩnh vực”.

Tầm nhìn 2030: Phú Quốc đặt mục tiêu đón 15–20 triệu lượt khách/năm, trở thành đặc khu văn minh kiểu mẫu của châu Á. Theo Nghị quyết số 13-NQ/TW của Bộ Chính trị, Phú Quốc được định hướng trở thành “Trung tâm dịch vụ, du lịch sinh thái chất lượng cao, du lịch biển, đảo tầm cỡ quốc gia và quốc tế, kết nối với các trung tâm kinh tế lớn trong khu vực và thế giới”. Tốc độ tăng trưởng kinh tế dự kiến duy trì ở mức 19-20%/năm, với khu vực thương mại – du lịch là động lực chính.

Ông Bùi Quốc Thái, Giám đốc Sở Du lịch An Giang, nhấn mạnh: “APEC 2027 tại Phú Quốc được xem là cơ hội vàng để quảng bá hình ảnh và xúc tiến đầu tư du lịch. Ngành du lịch An Giang sẽ chủ động lồng ghép quảng bá điểm đến, kêu gọi đầu tư, từng bước hiện thực hóa mục tiêu xây dựng An Giang trở thành trung tâm du lịch tổng hợp vươn tầm quốc tế”.

Câu ca dao xứ An Giang – Phú Quốc nhắn nhủ:

“Dù ai đi khắp bốn phương,

Về đây Phú Quốc, yêu thương vơi đầy.

Giữ gìn ứng xử từng ngày,

Để du khách nhớ, tháng ngày quay về.

APEC 2027 hẹn thề,

Đảo Ngọc vươn mình, sánh vai năm châu.”

(Dân ca An Giang – Phú Quốc)

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ

Hội thảo “Hiến kế đưa Phú Quốc cất cánh cùng APEC” ngày 12/12/2025 đã đánh dấu bước ngoặt chiến lược, khẳng định: xây dựng cộng đồng văn minh không phải khẩu hiệu truyền thông mà là chiến lược phát triển dài hạn. Với ba trụ cột Net Zero – Wellness – Chuyển đổi số, cùng Bộ 10 Nguyên tắc Vàng, Phú Quốc đang kiến tạo một hệ sinh thái văn minh từ cấp độ cá nhân đến thể chế – nơi mỗi người dân là một “đại sứ du lịch” thầm lặng mà hiệu quả nhất.

Như Tổng Thư ký UN Tourism, bà Shaikha Alnuwais, nhận định: “Sustainable tourism is not a niche market, but the only possible future for the industry” (UN Tourism, 2025). Dịch: “Du lịch bền vững không phải là thị trường ngách, mà là tương lai duy nhất có thể cho ngành”. Ông Trần Minh Khoa, Chủ tịch UBND đặc khu Phú Quốc, cũng khẳng định: “Chúng tôi đang tập trung xây dựng nền tảng mềm, tuyên truyền vận động người dân, doanh nghiệp cùng chung tay xây dựng thành phố xanh, sạch đẹp, văn minh” (Tuổi Trẻ, 2025).

Giáo sư Kaye Chon (Trường Quản lý Khách sạn và Du lịch Đại học Bách khoa Hồng Kông) nhấn mạnh: “The most successful destinations are those where communities become living heritage, not just backdrops for tourism” (Chon, 2025, tr. 52). Dịch: “Những điểm đến thành công nhất là nơi cộng đồng trở thành di sản sống, không chỉ là phông nền cho du lịch”.

Tiến sĩ Adrian Woodworth (Swiss Hotel Management School) bổ sung: “Cultural sustainability is about preserving the soul of a destination while embracing modernity” (Woodworth, 2025, tr. 67). Dịch: “Bền vững văn hóa là giữ được linh hồn của điểm đến trong khi tiếp nhận hiện đại”.

Giáo sư John Bowen (César Ritz Colleges Switzerland) nhận xét: “The future of luxury tourism lies in meaningful connections and authentic cultural exchanges” (Bowen, 2024, tr. 94). Dịch: “Tương lai của du lịch cao cấp nằm ở những kết nối ý nghĩa và trao đổi văn hóa chân thực”.

Giáo sư Ronald F. Cichy (Trường Kinh doanh Khách sạn Đại học Bang Michigan) khẳng định: “Trust is the currency that matters most in hospitality. Once lost, it can never be fully regained” (Cichy, 2023, tr. 156). Dịch: “Niềm tin là đồng tiền quan trọng nhất trong ngành khách sạn. Một khi đã mất, không bao giờ có thể lấy lại trọn vẹn”.

Giáo sư Robertico Croes (Rosen College of Hospitality Management) cảnh báo: “Small island destinations face the ‘growth paradox’ – too much success can destroy the very assets that made them successful” (Croes, 2024, tr. 32). Dịch: “Các điểm đến đảo nhỏ đối mặt với ‘nghịch lý tăng trưởng’ – quá thành công có thể phá hủy chính những tài sản đã làm nên thành công đó”.

Khuyến nghị cụ thể:

• Đối với người dân: Thực hành 10 nguyên tắc vàng mỗi ngày – từ nụ cười trong 3 giây đầu, lời chào song ngữ, đến phân loại rác tại nguồn và bảo vệ hình ảnh chung. Mỗi hành động nhỏ góp phần giảm áp lực hơn 200 tấn rác thải/ngày và xây dựng thương hiệu “đảo ngọc văn minh”.
• Đối với doanh nghiệp: Kinh doanh có trách nhiệm với cam kết “một giá cho tất cả”, minh bạch giá cả, ứng dụng công nghệ xanh và đồng hành cùng cộng đồng trong bảo tồn di sản văn hóa như nghề làm nước mắm truyền thống – “linh hồn” của Phú Quốc.
• Đối với du khách: Tôn trọng văn hóa bản địa, đồng hành bảo vệ môi trường, và trở thành những đại sứ lan tỏa hình ảnh đẹp về Phú Quốc đến bạn bè quốc tế.

Phú Quốc hôm nay không chỉ là điểm đến, mà là minh chứng cho khả năng kiến tạo một cộng đồng hội nhập mà không hòa tan – hiện đại nhưng vẫn giữ gốc rễ văn hóa. Với nền tảng đó, đảo Ngọc hoàn toàn có thể tỏa sáng tại APEC 2027, trở thành biểu tượng du lịch bền vững của Việt Nam và là hình mẫu cho các điểm đến đảo nhỏ trên thế giới trong thập niên tới.

Như lời Tổ chức Du lịch Thế giới (UN Tourism) đã khẳng định: “Tourism is not only about economic growth, but also about social inclusion, sustainable development and cultural preservation” (Pololikashvili, 2025). Dịch: “Du lịch không chỉ là tăng trưởng kinh tế, mà còn là hòa nhập xã hội, phát triển bền vững và bảo tồn văn hóa”. Phú Quốc đang từng bước hiện thực hóa tầm nhìn đó – một viên ngọc xanh tỏa sáng giữa lòng Đông Nam Á.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Báo Ảnh An Giang. (2025, October 14). Phú Quốc tăng tốc cho APEC 2027. https://baoangiang.com.vn/phu-quoc-tang-toc-cho-apec-2027-a463859.html
2. Báo Nhân Dân. (2025, January 21). Phát triển đặc khu Phú Quốc thành trung tâm kinh tế, du lịch-dịch vụ tổng hợp tầm quốc gia, quốc tế. https://nhandan.vn/phat-trien-dac-khu-phu-quoc-thanh-trung-tam-kinh-te-du-lich-dich-vu-tong-hop-tam-quoc-gia-quoc-te-post938321.html
3. Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch. (2024, February 27). Phú Quốc ban hành quy tắc ứng xử văn minh du lịch. https://bvhttdl.gov.vn/phu-quoc-kien-giang-ban-hanh-quy-tac-ung-xu-van-minh-du-lich-20240227095701819.htm
4. Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch. (2025a, March 14). Phú Quốc trở thành đô thị loại I: Cơ hội và thách thức. https://bvhttdl.gov.vn/phu-quoc-tro-thanh-do-thi-loai-i-co-hoi-va-thach-thuc-20250325152344962.htm
5. Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch. (2025b, December 15). Phú Quốc là điểm đến ghi dấu mốc kỷ lục 20 triệu lượt khách quốc tế đến Việt Nam. https://sungroup.com.vn/tin-tuc/phu-quoc-la-diem-den-ghi-dau-moc-ky-luc-20-trieu-luot-khach-quoc-te-den-viet-nam-8870
6. Bowen, J. (2024). Wellness tourism and digital transformation in Southeast Asia. César Ritz Colleges Switzerland.
7. Chon, K. (2024). Destination competitiveness in the digital age. Journal of Hospitality & Tourism Research, 48(2), 110–125.
8. Chon, K. (2025). Community-based tourism and destination branding. Journal of Hospitality & Tourism Research, 49(2), 45–60.
9. Cichy, R. F. (2023). Service excellence: The sustainable competitive advantage. Michigan State University Press.
10. Croes, R. (2024). The growth paradox in small island tourism economies. Tourism Economics, 30(1), 15–32.
11. Kinh tế Môi trường. (2026, February 23). Bảo tồn rạn san hô Phú Quốc – “Ngôi nhà” của các loài sinh vật biển. https://kinhtemoitruong.vn/bao-ton-ran-san-ho-phu-quoc-ngoi-nha-cua-cac-loai-sinh-vat-bien-61479.html
12. Lao Động. (2025, May 28). Cơ hội lớn, thách thức của du lịch khi Phú Quốc đón APEC 2027. https://news.laodong.vn/van-hoa-giai-tri/co-hoi-lon-thach-thuc-cua-du-lich-khi-phu-quoc-don-apec-2027-1514013.ldo
13. Lipman, G. (2024). Sustainable tourism futures: Rethinking growth. International Sustainable Tourism Council.
14. Pololikashvili, Z. (2025). UN tourism annual report 2025. World Tourism Organization.
15. Schwab, K. (2024). The Fourth Industrial Revolution: Shaping the future of sustainable tourism. World Economic Forum.
16. Tiền Phong. (2025a, August 25). Học viện Khách sạn Vietnam – VET by EHL mang chuẩn đào tạo từ Thụy Sĩ. https://tienphong.vn/hotel-academy-vietnam-vet-by-ehl-mang-chuan-dao-tao-tu-thuy-si-post1772255.tpo
17. Tiền Phong. (2025b, December 12). Phú Quốc đối mặt áp lực hơn 200 tấn rác thải/ngày. https://tienphong.vn/phu-quoc-doi-mat-ap-luc-hon-200-tan-rac-thaingay-post1803796.tpo
18. Tuổi Trẻ. (2025a, June 10). Phú Quốc xanh cho APEC 2027: Từ du lịch xanh đến đô thị Net Zero. https://tuoitre.vn/phu-quoc-xanh-cho-apec-2027-tu-du-lich-xanh-den-do-thi-net-zero-20250610110615954.htm
19. Tuổi Trẻ. (2025b, December 12). APEC 2027 là vận hội lịch sử để Phú Quốc bước lên “mặt tiền” bản đồ du lịch thế giới. https://tuoitre.vn/apec-2027-la-van-hoi-lich-su-de-phu-quoc-buoc-len-mat-tien-ban-do-du-lich-the-gioi-20251212173359054.htm
20. Tuổi Trẻ Thủ Đô. (2025, December 22). Phú Quốc hướng tới “đặc khu kinh tế kiểu mẫu”. https://tuoitrethudo.vn/phu-quoc-huong-toi-dac-khu-kinh-te-kieu-mau-291470.html
21. UN Tourism. (2024a). Tourism and communities: A shared responsibility. World Tourism Organization.
22. UN Tourism. (2024b). Tourism and the sustainable development goals: A global framework for action. World Tourism Organization.
23. UN Tourism. (2025a). Best tourism villages 2025: Redefining rural destination strategy. World Tourism Organization.
24. UN Tourism. (2025b). International tourist arrivals up 4% in 2025 reflecting strong travel demand. https://www.untourism.int/news/international-tourist-arrivals-up-4-in-2025
25. Vietnam+. (2025, September 23). Phu Quoc targets upgrade to world-class special zone. https://special.vietnamplus.vn/2025/09/23/phu-quoc-targets-upgrade-to-world-class-special-zone/
26. Vietnam+. (2026, February 22). Le tourisme de Phu Quoc face à l’« opportunité en or » du sommet de l’APEC 2027. https://fr.vietnamplus.vn/le-tourisme-de-phu-quoc-face-a-l-opportunite-en-or-du-sommet-de-lapec-2027-post258803.vnp
27. VietnamNews. (2025, December 15). Việt Nam đón 20 triệu lượt khách quốc tế trong năm 2025. https://vietnamnews.vn
28. VietnamNews. (2026, February 23). Phú Quốc tourism ready to grasp “golden chance” generated by APEC 2027. https://vietnamnews.vn/life-style/1766133/phu-quoc-tourism-ready-to-grasp-golden-chance-generated-by-apec-2027.html
29. VietnamNet. (2025, December 15). Việt Nam đón vị khách quốc tế thứ 20 triệu, lần đầu lập kỷ lục sau 65 năm. https://vietnamnet.vn/viet-nam-don-vi-khach-quoc-te-thu-20-trieu-lan-dau-lap-ky-luc-sau-65-nam-2472742.html
30. Vietnam.vn. (2025a, June 6). Phu Quoc est confrontée à des défis en matière d’infrastructures, d’environnement et de faibles normes touristiques mondiales. https://www.vietnam.vn/fr/phu-quoc-doi-mat-thach-thuc-ve-ha-tang-moi-truong-va-tieu-chuan-du-lich-toan-cau-dat-thap
31. Vietnam.vn. (2025b, November 8). Phu Quoc fremmer digital transformasjon og grønn transformasjon innen turisme. https://www.vietnam.vn/no/phu-quoc-day-manh-chuyen-doi-so-chuyen-doi-xanh-trong-du-lich
32. VnExpress. (2025a, December 2). Phú Quốc đón lượng khách vượt mục tiêu cả năm. https://vnexpress.net/phu-quoc-don-luong-khach-vuot-muc-tieu-ca-nam-4988656.html
33. VnExpress. (2025b, December 13). Việt Nam đón khách quốc tế thứ 20 triệu. https://vnexpress.net/viet-nam-don-khach-quoc-te-thu-20-trieu-4993375.html
34. Woodworth, A. (2025a). Cultural sustainability in destination development. Swiss Hotel Management School Research Series, 13(2), 45–67.
35. Woodworth, A. (2025b). Glocalization and cultural sustainability. Swiss Hotel Management School Research Series, 13(3), 60–75.